Wiki

วิทยาศาสตร์

บทความนี้อาจต้องเขียนใหม่ทั้งหมดเพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานคุณภาพของวิกิพีเดีย หรือกำลังดำเนินการอยู่ คุณช่วยเราได้ หน้าอภิปรายอาจมีข้อเสนอแนะ
ลิงก์ข้ามภาษาในบทความนี้ มีไว้ให้ผู้อ่านและผู้ร่วมแก้ไขบทความศึกษาเพิ่มเติมโดยสะดวก เนื่องจากวิกิพีเดียภาษาไทยยังไม่มีบทความดังกล่าว กระนั้น ควรรีบสร้างเป็นบทความโดยเร็วที่สุด
บทความนี้อาจขยายความได้โดยการแปลบทความที่ตรงกันในภาษาอังกฤษ
คลิกที่ [ขยาย] เพื่อศึกษาแนวทางการแปล

  • คุณสามารถดูการแปลด้วยคอมพิวเตอร์จากบทความในภาษาอังกฤษ
  • เครื่องมือช่วยแปลอย่าง ดีพแอล หรือ กูเกิลทรานส์เลท เป็นจุดเริ่มต้นที่ดีสำหรับการแปล อย่างไรก็ตาม ผู้แปลจะต้องตรวจสอบข้อผิดพลาดจากการแปลด้วยคอมพิวเตอร์และยืนยันว่าการแปลนั้นถูกต้อง เราขอปฏิเสธเนื้อหาที่คัดลอกจากเครื่องมือแปลที่ไม่มีการตรวจทานก่อนเผยแพร่
  • กรุณาอย่าแปลส่วนของข้อความที่ดูแล้วเชื่อถือไม่ได้หรือมีคุณภาพต่ำ ถ้าเป็นไปได้ โปรดช่วยยืนยันด้วยการตรวจสอบแหล่งอ้างอิงที่ปรากฏในบทความภาษานั้น ๆ
  • โปรดระบุไว้ในความย่อการแก้ไขว่าคุณแปลเนื้อหามาจากภาษาใด
  • คุณควรเพิ่มแม่แบบ {{Translated|en|Science}} ไว้ในหน้าพูดคุย
  • สำหรับคำแนะนำและแนวทางเพิ่มเติม โปรดศึกษาได้ที่ วิกิพีเดีย:การแปล

วิทยาศาสตร์ หมายถึง ความรู้เกี่ยวกับสิ่งต่าง ๆ ในธรรมชาติทั้งที่มีชีวิตและไม่มีชีวิต รวมทั้งกระบวนการประมวลความรู้เชิงประจักษ์ ที่เรียกว่ากระบวนการทางวิทยาศาสตร์ และกลุ่มขององค์ความรู้ที่ได้จากกระบวนการดังกล่าว

การศึกษาในด้านวิทยาศาสตร์ยังถูกแบ่งย่อยออกเป็น วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ และ วิทยาศาสตร์ประยุกต์ คำว่า science ในภาษาอังกฤษ ซึ่งแปลว่า วิทยาศาสตร์นั้น มาจากภาษาลาติน คำว่า scientia ซึ่งหมายความว่า ความรู้
ในคริสต์ศตวรรษที่ 17 ฟรานซิส เบคอนได้พยายามคิดค้นวิธีมาตรฐานในการอุปนัย เพื่อนำมาใช้สร้างทฤษฎีหรือกฎต่าง ๆ ทางวิทยาศาสตร์จากข้อมูลที่ทดลองหรือสังเกตได้จากธรรมชาติ
เป็นผู้รื้อถอนและปรับปรุงแนวความคิดเกี่ยวกับวิทยาศาสตร์สมัยเก่า ที่ยึดติดกับแนวความคิดของอริสโตเติลทิ้งไป.
ณ ขณะนั้น กาลิเลโอได้กำหนดลักษณะสำคัญของวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ไว้ดังนี้

  • ทำนายสิ่งที่เกิดขึ้นในปรากฏการณ์ธรรมชาติได้ โดยที่ไม่จำเป็นต้องอธิบายสาเหตุได้ เช่น ในขณะที่ยังไม่มีความรู้เรื่องแรงโน้มถ่วงนั้น กาลิเลโอไม่สนใจที่จะอธิบายว่า “ทำไมวัตถุถึงตกลงสู่พื้นดิน ?” แต่สนใจคำถามที่ว่า “เมื่อมันตกแล้ว มันจะถึงพื้นภายในเวลาเท่าใด ?”
  • ใช้คณิตศาสตร์เพื่อเป็นภาษาหลักของวิทยาศาสตร์ (ดูหัวข้อ คณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์)

ในเวลาต่อมา ไอแซก นิวตันได้ต่อเติมรากฐานและระบบระเบียบของแนวคิดเหล่านี้ และเป็นต้นแบบสำหรับสาขาด้านอื่น ๆ ของวิทยาศาสตร์

ก่อนหน้านั้น, ในปี ค.ศ. 1619 เรอเน เดส์การตส์ ได้เริ่มเขียนความเรียงเรื่อง Rules for the Direction of the Mind (ซึ่งเขียนไม่เสร็จ). โดยความเรียงชิ้นนี้ถือเป็นความเรียงชิ้นแรกที่เสนอกระบวนการคิดเกี่ยวกับวิทยาศาสตร์สมัยใหม่และปรัชญาสมัยใหม่. อย่างไรก็ตามเนื่องจากเดส์การตส์ได้ทราบเรื่องที่กาลิเลโอ ผู้มีความคิดคล้ายกับตนถูกเรียกสอบสวนโดย
โป๊ปแห่งกรุงโรม ทำให้เดส์การตส์ไม่ได้ตีพิมพ์ผลงานชิ้นนี้ออกมาในเวลานั้น

การพยายามจะทำให้ระเบียบวิธีทางวิทยาศาสตร์เป็นระบบนั้น ต้องพบกับปัญหาของการอุปนัย ที่ชี้ให้เห็นว่าการคิดแบบอุปนัย (ซึ่งเริ่มต้นโดยฟรานซิส เบคอน) นั้น ไม่ถูกต้องตามหลักตรรกศาสตร์. เดวิด ฮูมได้อธิบายปัญหาดังกล่าวออกมาอย่างละเอียด คาร์ล พอพเพอร์ในความคิดลักษณะเดียวกับคนอื่น ๆ ได้พยายามอธิบายว่าสมมติฐานที่จะใช้ได้นั้นจะต้องทำให้เป็นเท็จได้ (falsifiable) นั่นคือจะต้องอยู่ในฐานะที่ถูกปฏิเสธได้ ความยุ่งยากนี้ทำให้เกิดการปฏิเสธความเชื่อพื้นฐานที่ว่ามีระเบียบวิธี ‘หนึ่งเดียว’ ที่ใช้ได้กับวิทยาศาสตร์ทุกแขนง และจะทำให้สามารถแยกแยะวิทยาศาสตร์ ออกจากสาขาอื่นที่ไม่เป็นวิทยาศาสตร์ได้

ปัญหาเกี่ยวกระบวนการปฏิบัติของวิทยาศาสตร์มีความสำคัญเกินขอบเขตของวงการวิทยาศาสตร์ หรือวงการวิชาการ ในระบบยุติธรรมและในการถกเถียงปัญหาเกี่ยวกับนโยบายสาธารณะ การศึกษาที่ใช้วิธีการนอกเหนือจาก แนวปฏิบัติทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นที่ยอมรับ จะถูกปฏิเสธ และถูกจัดว่าเป็น “วิทยาศาสตร์เทียม”

ปรัชญาวิทยาศาสตร์


ความสำเร็จอันยิ่งใหญ่ของวิทยาศาสตร์ในประวัติศาสตร์มนุษย์ ได้สร้างประเด็นคำถามทางปรัชญาไว้มากมาย. โดยนักปรัชญาวิทยาศาสตร์ได้ตั้งคำถามทางปรัชญาที่สำคัญดังนี้

  • สิ่งใดเป็นตัวแบ่งแยกความรู้ทางวิทยาศาสตร์กับความรู้ประเภทอื่น ๆ เช่น โหราศาสตร์
  • ความรู้ทางวิทยาศาสตร์เป็นความจริงหรือไม่
  • ความรู้ทางวิทยาศาสตร์เชื่อถือได้แค่ไหน
  • วิทยาศาสตร์มีประโยชน์จริง ๆ หรือไม่
  • ศีลธรรมของวิทยาศาสตร์ที่เหมาะสม คือรูปแบบใด

ประเด็นเหล่านี้ยังเป็นที่ถกเถียงในหมู่นักปรัชญาวิทยาศาสตร์อย่างมากในปัจจุบัน และไม่มีความเห็นใดที่ได้รับการยอมรับทั่วไปอีกเลยทีเดียว

สาขาของวิทยาศาสตร์


วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ

ฟิสิกส์

  • ฟิสิกส์เชิงทฤษฎี (en: theoretical physics)
  • ฟิสิกส์เชิงคำนวณ (eng)
  • สวนศาสตร์ (Acoustics)
  • Astrodynamics (eng)
  • วิทยาศาสตร์โลก (Earth Sciences)
  • ดาราศาสตร์ (Astronomy)
  • ฟิสิกส์ดาราศาสตร์ (Astrophysics)
  • Atomic, Molecular, and Optical physics eng
  • ชีวฟิสิกส์ (Biophysics)
  • Condensed matter physics (eng)
  • จักรวาลวิทยา (Cosmology)
  • อติสีตศาสตร์ (Cryogenics)
  • พลศาสตร์ (Dynamics)
  • พลศาสตร์ของไหล (Fluid dynamics)
  • Materials physics (eng)
  • Mathematical physics (eng)
  • กลศาสตร์ (Mechanics)
  • นิวเคลียร์ฟิสิกส์ (Nuclear physics)
  • ทัศนศาสตร์ (Optics)
  • Particle physics (eng) (or High Energy Physics)
  • พลาสมาฟิสิกส์ (eng)
  • พอลิเมอร์ฟิสิกส์ (eng)
  • Vehicle dynamics (eng)

เคมี

  • เคมีวิเคราะห์ (Analytical chemistry)
  • ชีวเคมี (Biochemistry)
  • เคมีการคำนวณ (Computational chemistry)
  • เคมีไฟฟ้า (Electrochemistry)
  • เคมีอนินทรีย์ (Inorganic chemistry)
  • วัสดุศาสตร์ (Materials science)
  • เคมีสิ่งแวดล้อม
  • เคมีอินทรีย์ (Organic chemistry)
  • เคมีฟิสิกส์ (Physical chemistry)
  • เคมีควอนตัม (Quantum chemistry)
  • สเปกโตรสโคปี (Spectroscopy)
  • สเตอริโอเคมิสตรี (Stereochemistry)
  • เคมีความร้อน (Thermochemistry)

ชีววิทยา

  • กายวิภาคศาสตร์ (Anatomy)
  • ชีววิทยาดาราศาสตร์ (Astrobiology)
    • ชีวเคมี (Biochemistry)
  • ชีวสารสนเทศศาสตร์ (Bioinformatics)
  • ชีวฟิสิกส์ (Biophysics)
  • พฤกษศาสตร์ (Botany)
  • ชีววิทยาของเซลล์ (Cell biology) (eng)
  • Cladistics (eng)
  • วิทยาเซลล์ (Cytology)
  • Developmental biology (eng
  • นิเวศวิทยา (Ecology)
  • กีฏวิทยา (Entomology)
  • วิทยาการระบาด (Epidemiology)
  • Evolutionary biology (en:Evolutionary biology)
  • Evolutionary developmental biology (eng)
  • Freshwater Biology (eng)
  • พันธุศาสตร์ (Genetics) (Population genetics), (Genomics), (Proteomics)
  • จิตวิทยา (en:Psychology)
  • วิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม
  • มิญชวิทยา (Histology)
  • มีนวิทยา (Ichtyology)
  • วิทยาภูมิคุ้มกัน (Immunology
  • ชีววิทยาทางทะเล (Marine biology)
  • จุลชีววิทยา (Microbiology)
  • อณูชีววิทยา (Molecular Biology)
  • สัณฐานวิทยา (Morphology)
  • ประสาทวิทยาศาสตร์ (Neuroscience)
  • พัฒนาการของพืช (eng)
  • ปักษีวิทยา (Ornithology)
  • บรรพชีวินวิทยา (Palaeobiology)
  • วิทยาสาหร่าย (Phycology, Algology)
  • วิวัฒนาการชาติพันธุ์ (eng)
  • Physical anthropology (eng
  • สรีรวิทยา (Physiology)
  • Structural biology (eng)
  • อนุกรมวิธาน (Taxonomy)
  • พิษวิทยา (Toxicology)
  • วิทยาไวรัส (Virology)
  • สัตววิทยา (Zoology)

วิทยาศาสตร์ประยุกต์

วิศวกรรมศาสตร์

    • สาขาของวิศวกรรมศาสตร์

วิทยาการคอมพิวเตอร์และสารสนเทศ

    • วิทยาการคอมพิวเตอร์
    • วิทยาการสารสนเทศ หรือ สารสนเทศศาสตร์
    • วิทยาศาสตร์พุทธิปัญญา (Cognitive science)
    • วิชาเกี่ยวกับการติดต่อและควบคุมของสัตว์และเครื่องจักร (eng)
    • บรรณารักษศาสตร์และสารนิเทศศาสตร์
    • Systemics

วิทยาศาสตร์สุขภาพ (Health Science)

  • เภสัชศาสตร์ (Pharmacy)
  • ทันตแพทยศาสตร์ (Dentistry)
  • แพทยศาสตร์ (Medicine)
    • เนื้องอกวิทยา (Oncology)
    • พยาธิวิทยา (Pathology)
    • อายุรเวช
    • เวชศาสตร์
    • เภสัชวิทยา (Pharmacology)
    • พิษวิทยา (Toxicology)
  • สัตวแพทยศาสตร์ (Veterinary medicine)
  • เทคนิคการแพทย์
    • เคมีคลินิค
    • จุลทรรศน์ศาสตร์คลินิค
    • เวชศาสตร์การธนาคารเลือด
    • ทัศนมาตรศาสตร์ (Optometry)
    • กายภาพบำบัด
    • กิจกรรมบำบัด
    • รังสีเทคนิค

หมายเหตุ…


ดูเพิ่ม


วิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์
  • รายชื่อคณะวิทยาศาสตร์ในประเทศไทย

Back to top button